Ana Sayfa Arama Galeri Video Yazarlar
Yayın/Gazete
Yayınlar
Kategoriler
Servisler
Nöbetçi Eczaneler Sayfası Nöbetçi Eczaneler Hava Durumu
WhatsApp
Sosyal Medya
Uygulamamızı İndir
Recep Karagöz

İDEOLOJİLERDEN ARINMIŞ SİVİL ANAYASA

Erdoğan yeni bir yol bulup iktidarını sürdürmek istiyor. Bu açıdan gündeminde “Yeni Anayasa” düzenlemesi var. Farklı bölgelere gönderdiği bakan, milletvekili ve partililer tarafından “Yeni Anayasa” ihtiyacı dillendirilmekte.

Ülke her açıdan çıkmaza girdi. Başta demokrasi, Kürt sorunu, hukuk, yargı, sosyal çürüme ve benzeri temel sorunların çözümünde çıkış yolu olarak “Yeni Anayasa” dışında bir yol da görünmüyor.

Muhalefet Erdoğan’dan gelecek manipülasyonlara karşı çok dikkatli, ilkeli, insan temel hak ve özgürlükler bağlamında bir duruş ile ülkeyi; 1980 askeri darbesi ve sıkıyönetim döneminde, olağanüstü koşullar altında hazırlanıp kabul ettirilmiş olan, darbecilerin katı ideolojik yapısını; militarist, yargısal ve bürokratik vesayetçi kurumlar yoluyla Anayasa’ya kuvvetle yerleştirilen 1982 Anayasası’ndan kurtarabilir.

Mevcut Anayasa’da; başlangıç kısmından başlamak üzere, temel hak ve özgürlüklerin korunup, geliştirilmesi değil; devletin, ideolojik ve dayatmacı kurumlarının korunması amaç edinilmişti. Yapılan tüm değişikliklere rağmen, bu Anayasa’nın ruhundaki özgürlükleri lüks gören anlayış değiştiril(e)memiştir.

2013-2015 yılları arasında Çözüm Süreci’nde yeni bir Anayasa yapma düşüncesi/fikri/önerisi hükümetin ve Türkiye’nin gündemindeydi. Aynı dönem İnsan Hakları savunucuları olarak (kuruma kayyum atanmadan önce) müzakereler sonucunda ortaya çıkan önerilerimizi kamuoyu ile paylaşmıştık. O gün kamuoyu ile paylaştığımız yeni bir Anayasa bağlamında düşünce ve önerilerimiz bugün de hiçbir değişikliğe uğramadan aynen geçerliliğini korumaktadır.

En başta önerdiğimiz devletin “tarafsız” olması ilkesiydi: Yeni Anayasanın en önemli vasıflarından biri devlet organlarını “nötr-yansız” bir pozisyonda konumlandırmasıdır. Devlet, belli bir görüş doğrultusunda toplumu değiştirip dönüştüren bir cihaz/aparat değil, aksine ırklar, dinler, ideolojiler, değerler ve inançlar karşısında eşit mesafede duran “tarafsız bir hakem” olmalı, vatandaşların birbirlerine baskı ve tacizini önleyip güvenliğini sağlayan bir hizmet aracı olarak düzenlenmelidir.

İkinci olarak Anayasanın ideolojisiz olmasıydı. Her türlü ideolojiden arınmış, sivil ve demokratik Anayasa, devletin hukuki ve siyasal tarafsızlığına gölge düşürecek hiçbir ideolojiyi bünyesinde barındırmamalıdır.

Bugün de mevcut haliyle ödünsüz olarak savunulan başlangıç kısmında; tarafsız, ideolojisiz ve araç devlet anlayışını esas alan, kısa bir başlangıç bölümü yer alabilir. Lakin söz konusu bölüm; her türlü ayrımcılığı reddeden, farklılıkları kabul eden, hak ve özgürlükleri koruma ve yaşatma temelinde ilkesel ortaklık vurgusunun yapıldığı bir başlangıç bölümü olmalıdır.

Anayasa’da değiştirilemez ve değiştirilmesi teklif dahi edilemez nitelikte hiçbir hüküm olmamalıdır. Anayasa hükümleri bir araç olup, kutsiyet atfedilmemeli, değişebilir ve değişikliklere açık olmalıdır.

Temel hak ve özgürlüklerimiz, doğal hukuktan aldığımız doğuştan ve devredilemez haklarımızdır. Yapılacak yasal düzenlemeler, toplumsal hassasiyetleri dikkate almayı gerektirse de, bu endişe; hak ve özgürlüklerimizde veya diğer kişilerin haklarında pazarlık etme hakkımız olmadığını unutturmamalıdır. Kırmızı çizgiler, “ötekiler” için yaşam alanını daraltıyorsa, bir zulüm aracına dönüşür. Kendimiz için ne istiyor isek başkası içinde aynı hakları isteyebilmeliyiz. Örneğin, sadece “Türk dili” yerine, bireylerin kendi anadillerini, devletin hizmet alma ve verme alanlarında kullanımına imkan tanıyan esnek bir yaşam alanı, ilkesel olarak esas alınmalıdır.

Toplumu homojenleştirmeyi hedefleyen ve bu sebeple de militer ve otoriter bir içeriğe sahip Anayasa, yurttaşlara zulmün aracı olur. İnsanların farklılıklarını yaşama ve farklılıklarıyla var olma hakkını baskı altında tutan tek tipleştirici Anayasa yerine; etnik, din, dil, kültürel ve diğer farklılıkları reddetmeyen, var olma hakkı tanıyıp varlıklarını idame ettirmelerini destekleyen ve bu doğrultuda tedbirler alan hükümler yer almalıdır.

Anayasa; kişisel, grupsal, hukuki, siyasal, ekonomik, sosyal, kültürel ve diğer hakları güvence altına alan bir yapıda olmalıdır. Özgürlükler asıl olmalı, birey, devlet mekanizmasına kurban edilmemelidir.

Türk veya diğer etnik kimlikler ile diğer farklı kimlikler arasında ayrımcı unsurları esas almayan bir vatandaşlık tanımı olmalıdır. “Anayasal Vatandaşlık” temelinde farklı kimlikleri, vatandaşlığın kazanılması veya kaybedilmesinde esas almayan, farklı kimliklerin bir arada yaşamasını mümkün kılan hukuki bir bağ olarak tanımlanmalıdır.

Her bireyin eğitim hakkına sahip olduğu, eğitimde tek tipçi veya ideolojik unsurlar yerine farklılıkların zenginlik olduğu vurgulanmalı, ayrımcılığı besleyen beyanlar kaldırılmalıdır. Anadilde eğitim hakkı, talep eden diğer etnik kimliklere tanınmalıdır. Eğitim kurumlarında etnik veya diğer farklılıklar ile kılık-kıyafetinden dolayı hiç kimse eğitim hakkından mahrum edilmemelidir.

Devletin din ve inançları belirleyen, yönlendiren yapısı nedeniyle Türkiye’de Sünniler, Şiiler, Aleviler ve Gayrimüslimler sorunlar yaşamaktadır. Bireylerin bir dine inanma veya inanmama özgürlüğü korunmalıdır. Devletin oluşturduğu yeni din yerine, grupların kendilerinin belirlediği din ve inanışlara yaşama ve yayma hakları güvenceye bağlanmalı, hiç kimse, inancını uygulamaktan dolayı resmi mercilerce mağdur edilmemelidir.

Türkiye’de laiklik adına resmi kurum olan Diyanet İşleri Başkanlığı’nı da oluşturarak dine, dindarlara müdahale edilmektedir. Laiklik din ve devlet işlerinin ayrılması olarak tanımlansa da, bunu istemeyen yurttaşlar açısından bir dışlama getirmektedir. Eşitlik ve tarafsızlık ilkeleri esas alınmalıdır. Devletin inanan inanmayan tüm görüşlere eşit mesafede durması, hiçbirini öncelememesi ve diğerine müdahale etmemesi şeklinde tarafsızlık ilkesi ile din ve vicdan özgürlüğü sağlanabilir. Devlet, kişi ve grupların birbirlerine karşı baskısını önlemelidir.

İktidarı atanmış kişi veya kurumlar değil, seçilmiş hükümet, vatandaşlar adına kullanmalıdır. Yasama, yürütme ve yargının erkler ayrılığı ilkesi esas alınmalıdır. Ancak bu yetkiler diktatörlüğe ve yargıçlar devletinin oluşumuna engel olmayacak netlikte düzenlenmelidir.

Yeni Anayasada, askerin, yargının, bürokrasinin siyasi iktidar üzerindeki vesayetçi konumuna son verilmeli, seçilmiş sivil otoritenin egemenliği tesis edilmelidir.

Hukuk devletinde idarenin her türlü işlemine karşı yargı yolu açık olmalıdır. Bu çerçevede, Cumhurbaşkanı’nın tek başına yaptığı işlemler dahil olmak üzere devlet mekanizması içerisindeki bütün kurul ve kurumların tüm kararlarına karşı etkin bir yargı yolu oluşturulmalıdır.

Siyasal temsil hakkı (herkes için) engellenmemelidir. İdeolojik veya etnik gerekçelerle siyasi partilerin faaliyetleri sınırlandırılmamalı, siyasi partiler her konuda çalışabilmelidir. Siyasi partiler ilkesel olarak kapatılmamalı, suç işleyen parti üyelerine müeyyide uygulanması yoluyla yaptırım sağlanmalıdır. Ayrıca seçim barajının yüksekliği nedeniyle, siyasal temsil hakkı engellenmemelidir.

Devletin aşırı merkeziyetçi – bürokratik yapısı küçültülmelidir. Atanmışların, seçilmiş yerel idareler üzerindeki vesayetine son verilmelidir. Adem-i merkeziyetçi bir yönetim tarzı benimsenerek, serbest seçimlerle oluşan yerel yönetimlere daha fazla yetki verilmelidir. Merkezi yönetimler, bölgedeki maddi kaynaklardan pay alarak güçlendirilmeli, yerel yönetimlerin mali ve idari yetkileri artırılmalıdır.

Temel hak ve özgürlükler; “bize özgü” kurallar, ideolojik duruş, laiklik ve diğer uluslararası alanda sınırlama sebebi sayılmayacak gerekçelerle sınırlandırılmamalıdır.

Ortak bir akılla oluşturulan hak temelli ilkelerin, yeni Anayasa’nın yapılması sürecinde özellikle muhalefet tarafından dikkate alınmasını umuyor, insan hakları/adalet savunucusu olarak; insan hak ve özgürlüklerin/adaletin sağlanması, korunması ve geliştirilmesi açısından altını çiziyorum.

Subscribe
Bildir
guest

0 Yorum
Eskiler
En Yeniler Beğenilenler