Bölünmüş Hizmet, Zayıflayan Devlet: Çaycuma’da İki Başlı Yerel Yönetim Sorunu

  Geçtiğimiz hafta bu köşede Çaycuma’da Filyos Çayı’nın iki yakası arasında derinleşen hizmet eşitsizliğine dikkat çekmiştik. Ancak bugün karşı karşıya olduğumuz tablo, yalnızca bir yakanın ihya edilip diğerinin ihmal edilmesiyle açıklanamaz. Daha derinde, Türkiye’nin uzun süredir çözemediği iki başlı yerel yönetim sorunu yatıyor. Bu sorun yalnızca Çaycuma’nın değil; neredeyse bütün ilçelerin ortak kaderidir. İki Kurum, […]

 

Geçtiğimiz hafta bu köşede Çaycuma’da Filyos Çayı’nın iki yakası arasında derinleşen hizmet eşitsizliğine dikkat çekmiştik.

Ancak bugün karşı karşıya olduğumuz tablo, yalnızca bir yakanın ihya edilip diğerinin ihmal edilmesiyle açıklanamaz.

Daha derinde, Türkiye’nin uzun süredir çözemediği iki başlı yerel yönetim sorunu yatıyor.

Bu sorun yalnızca Çaycuma’nın değil; neredeyse bütün ilçelerin ortak kaderidir.

İki Kurum, Tek İlçe: Parçalanmış Yönetim

Bugün Türkiye’de bir ilçede kamu hizmetleri iki ayrı idari yapı üzerinden yürütülüyor:

Kâğıt üzerinde bu yapı “yetki paylaşımı” gibi sunulsa da, pratikte ortaya çıkan tablo nettir:

Yetki bölünüyor, sorumluluk bulanıklaşıyor, hizmet zayıflıyor.

Aynı ilçede;

oluşuyor.

Sonuç ise koordinasyonsuz, verimsiz ve çoğu zaman adaletsiz bir hizmet düzenidir.

Bölünmüş Hizmet, Bölünmüş Güç Demektir

Hizmetin bölünmesi yalnızca idari bir tercih değildir; aynı zamanda gücün de bölünmesi anlamına gelir.

Bir kurumda:

Diğer kurumda ise bunun tam tersi.

Bu yapı;

Daha da önemlisi şudur:

Bu sistem siyasal ayrımcılığa son derece açıktır.

Çünkü koordinasyonsuzluk denetimsizliği, denetimsizlik ise keyfîliği doğurur.

Avrupa Bu Modeli Neden Terk Etti?

Gelişmiş demokratik ülkelerde —özellikle Avrupa’da— bu tür iki başlı yerel yönetim modelleri çoktan terk edilmiştir.

Çünkü modern kamu yönetimi şunu kabul eder:

Almanya, Hollanda ve İskandinav ülkelerinde:

Türkiye ise hâlâ 20. yüzyılın vesayetçi refleksleriyle;

merkezîyetçiliği güvenlik gerekçesiyle savunarak,

yerel demokrasiyi zayıflatan bir yapıyı sürdürmektedir.

Çaycuma’da Sorun Kişiler Değil, Yapıdır

Bu noktada altını çizmek gerekir:

Mesele tek tek bürokratlar, belediye başkanları ya da siyasetçiler değildir.

Sorun; ilçeyi ikiye bölen, yetkiyi parçalayan, sorumluluğu dağıtan sistemin kendisidir.

Bugün Çaycuma’da:

Bu yapı sürdükçe:

Çözüm: Ademi Merkeziyetçilik ve Tek Elde Koordinasyon

Etkin, adil ve hızlı hizmetin yolu açıktır:

Bu, devleti zayıflatmak değildir;

aksine devleti adaletli ve etkin kılmaktır.

Çünkü güçlü devlet,

vatandaşa eşit ulaşabilen devlettir.

Son Söz: Bölünmüş Yapıyla Adalet Gelmez

Geçtiğimiz hafta işaret ettiğimiz eşitsizlik tablosu bir sonuçtur.

Bu sonucun arkasında ise iki başlı yönetim gerçeği vardır.

Çaycuma örneği bize açıkça şunu söylüyor:

Bugün ihtiyaç duyulan şey yeni polemikler değil; yeni bir yerel yönetim aklıdır.

Çünkü adalet, ancak yetkinin parçalanmadığı yerde gerçek anlamını bulur.

Mobil sürümden çık