Ana Sayfa Arama Galeri Video Yazarlar
Yayın/Gazete
Yayınlar
Kategoriler
Servisler
Nöbetçi Eczaneler Sayfası Nöbetçi Eczaneler Hava Durumu
WhatsApp
Sosyal Medya
Uygulamamızı İndir
Recep Karagöz

Çöpünü Yere Atmanın Bir Bedeli Olmalı

Türkiye’nin neresine giderseniz gidin benzer manzaralarla karşılaşmak mümkün.

Ormanların kenarında plastik şişeler, piknik alanlarında poşetler, sahillerde yiyecek ambalajları, yol kenarlarında pet şişeler, parklarda çekirdek kabukları, kaldırımlarda sigara izmaritleri…

Üstelik bunların önemli bir bölümü, belediyelerin ve diğer kamu kurumlarının düzenli olarak temizlediği alanlarda karşımıza çıkıyor.

Sabah temizlenen bir parkın akşam yeniden kirlenmesi, hafta başında temizlenen bir sahilin hafta sonunda yeniden çöplüğe dönmesi artık yalnızca bir temizlik sorunu değildir.

Ortada ciddi bir ortak yaşam kültürü ve sorumluluk sorunu vardır.

Birileri kirletiyor, başkaları temizliyor

Türkiye’de çevre temizliği denildiğinde sorumluluk çoğu zaman doğrudan belediyelere yükleniyor.

“Elbette belediye temizleyecek” deniliyor.

Evet, belediye temizleyecek. Çöp kutularını koyacak, düzenli olarak boşaltacak, parkları, sokakları, meydanları ve sorumluluğundaki ortak kullanım alanlarını temiz tutacak.

Ama vatandaşın da çok temel bir sorumluluğu var:

Kirletmemek.

Bir insan piknik yaptığı yerde yiyecek ambalajını bırakıyor, içtiği suyun şişesini ormana atıyor, sigarasının izmaritini kaldırıma fırlatıyor veya evsel atığını yol kenarına bırakıyorsa, burada artık belediyenin temizlik hizmetinden önce kişinin kamusal alana karşı sorumluluğunu konuşmak gerekir.

Hiçbir belediyenin, hiçbir temizlik görevlisinin her vatandaşın arkasında dolaşarak onun attığı çöpü toplaması mümkün değildir.

Birileri sürekli kirletecek, başkaları sürekli temizleyecek…

Bu düzen sürdürülebilir değildir.

Başka ülkelerde hayran olduğumuz ne?

Yurt dışına çıktığımızda temiz sokakları, bakımlı parkları, çöpsüz yol kenarlarını gördüğümüzde çoğumuz takdir ediyoruz.

“Ne kadar temiz!” diyoruz.

Oysa hayran olduğumuz şey yalnızca temizlik değildir. Kurala uyma kültürü, bireysel özdenetim, çevreyi kirleten davranışların toplum tarafından hoş görülmemesi, yeterli altyapı, düzenli temizlik, etkin denetim ve gerektiğinde caydırıcı yaptırımın birlikte işlemesidir.

Başka ülkelerde takdir ettiğimiz düzeni kendi ülkemizde istemek için hiçbir engel yok.

Türkiye’nin ormanlarının, sahillerinin, parklarının ve sokaklarının daha az değerli olduğunu herhalde kimse söyleyemez.

Mesele, aynı özeni kendi ülkemize de gösterebilmekte.

Bir izmaritten ne olacak?

Sorun biraz da çevreyi kirletmenin önemsiz bir davranış gibi görülmesinde.

Bir pet şişeden ne olacak?

Bir izmaritten ne olacak?

Bir poşetten ne olacak?

Milyonlarca insan aynı şeyi yaptığında ne olduğunu ise sahillerimizde, ormanlarımızda, yol kenarlarımızda görüyoruz.

Üstelik mesele yalnızca kötü görüntü değil.

Atıklar toprağı ve suyu kirletiyor, plastikler yaban hayatına zarar veriyor, sahillerde bırakılan çöpler denizlere ulaşıyor. Doğaya bırakılan bazı atıklar ise yangından yaralanmalara kadar başka riskler yaratabiliyor.

Dolayısıyla yere çöp atmayı yalnızca “görgüsüzlük” olarak görmek eksik kalır.

Bu aynı zamanda başkasının yaşam alanına müdahaledir.

Kurallar kâğıt üzerinde kalmamalı

Türkiye’de çevrenin kirletilmesine ilişkin yasaklar ve idari yaptırımlar var. Asıl mesele, bunların günlük hayatta ne ölçüde uygulandığıdır.

Bir insan çöpünü otomobilinin camından yol kenarına attığında hiçbir şey olmayacağından eminse, sorun artık yalnızca onun çevre bilincinde değildir.

Denetim sisteminde de sorun vardır.

Özellikle sahillerde, orman girişlerinde, piknik alanlarında, parklarda ve yoğun kullanılan bölgelerde denetimin görünür hale gelmesi gerekiyor.

Çevreyi kirletmenin yaptırımı da sembolik olmamalı; gerçekten caydırıcı olmalı.

Buradaki amaç cezalandırmayı merkeze alan bir toplum yaratmak değil, ortak yaşamın kurallarını korumaktır.

Trafikte kırmızı ışığı ihlal etmenin, hız sınırını aşmanın veya hatalı parkın bir karşılığı varsa, kamusal alanı kirletmenin de karşılığı olmalıdır.

Teknolojiden yararlanmak mümkün

Bugünün teknolojisi denetim konusunda önemli imkânlar sunuyor.

Vatandaşların ciddi çevre ihlallerini kolaylıkla bildirebileceği, gerektiğinde fotoğraf ve konumla ihbarda bulunabileceği basit sistemler geliştirilebilir.

Elbette bunun vatandaşın vatandaşı gözetlediği bir düzene dönüşmemesi gerekir. Amaç ihbarcılık kültürü yaratmak değil, açık ve sürekli çevre ihlallerinin karşılıksız kalmasını önlemektir.

Asıl olan yine eğitim ve toplumsal bilinçtir.

Çevre kültürü çocukluktan başlar.

Çocuğuna otomobilin camından çöp atmamayı öğreten anne-baba, ona yalnızca çevre temizliğini değil, başkasının hakkına saygıyı da öğretmiş olur.

Bizim attığımızı birileri eğilip topluyor

Meselenin çoğu zaman görmediğimiz bir de insani tarafı var.

Bizim elimizden düşürdüğümüz veya bilinçli biçimde yere attığımız her çöpü birileri eğilip topluyor.

Belediyelerin temizlik işçileri…

Sabahın erken saatlerinde sokakları süpüren, parklardaki çöpleri toplayan, piknik alanlarını temizleyen insanlar…

Onların görevi kentleri temiz tutmaktır; insanların sorumsuzluğunu sınırsız biçimde telafi etmek değil.

Bir toplumun medeniyet ölçülerinden biri de ortak alanlarını nasıl kullandığıdır.

Çöpünü yanında taşıyıp ilk çöp kutusuna atan insan ile “nasıl olsa belediye temizliyor” diyerek yere bırakan insan arasındaki fark, aslında ortak yaşam anlayışındaki farktır.

Çöpünü yere atmanın bir bedeli olmalı

Temiz bir ülke yalnızca belediyelerin daha fazla temizlik işçisi çalıştırmasıyla kurulamaz.

Kamu kurumları görevini yapacak; yeterli sayıda çöp kutusu koyacak, atıkları düzenli toplayacak, ortak kullanım alanlarını temizleyecek ve denetleyecek.

Vatandaş da kendi sorumluluğunu yerine getirecek.

Çünkü kamusal alan “kimsenin yeri” değildir.

Hepimizin yeridir.

Ormanlarımız, sahillerimiz, nehirlerimiz, parklarımız ve sokaklarımız kendi evimizden daha değersiz değil.

Başka ülkelerde görüp takdir ettiğimiz temizliği kendi ülkemizde de görmek istiyorsak, bunun yolu yalnızca daha çok temizlemekten değil, daha az kirletmekten geçiyor.

Ve bütün eğitim ve bilinçlendirme çabalarına rağmen ortak yaşam alanlarını kirletmekte ısrar edenler için artık açık bir ilke benimsenmeli:

Çöpünü yere atmanın bir bedeli olmalı.

Subscribe
Bildir
guest

1 Yorum
Eskiler
En Yeniler Beğenilenler
Vedat köktürk
Vedat köktürk
2 ay önce

Güzel bir yazı…Aynı zamanda da güzel tespitler…sizinle bir çsy içmek isterim…önyargıları kırmak adına….selamlar
.