Nöbetçi Eczaneler
“Çaycuma büyümüyor” demek, ya sahaya bakmamaktır ya da bakıp gördüğünü anlamamaktır. Çünkü bu şehir, inkâr edilemeyecek kadar somut bir şekilde büyüyor.
Bir kentin büyümesini nasıl tanımladığınız, o kent hakkında ne gördüğünüzü de belirler. Eğer büyümeyi yalnızca nüfus sıçramalarıyla, gökdelenlerle ya da büyük sanayi yatırımlarıyla ölçüyorsanız; Çaycuma’yı “büyümüyor” diye nitelendirmeniz şaşırtıcı değildir. Ama sorun tam da burada başlıyor: Büyümeyi hâlâ eski ölçülerle okumak.
Çaycuma üzerine “büyümüyor” tespiti yapanlar ya sahaya bakmıyor ya da gördüğünü okuyamıyor.
Bugün bu kentte yaşanan değişim, gürültülü değil ama inkâr edilemeyecek kadar somut. Kent merkezinde, Filyos aksına doğru uzanan hatlarda ve yeni gelişen mahallelerde her gün yeni bir inşaat yükseliyor. Kuzey ve güney yönlerinde genişleyen yerleşim alanları, şehrin artık kendi kabuğuna sığmadığını açıkça gösteriyor.
Ama bu büyüme sadece gözle görülen yapılaşmadan ibaret değil. Rakamlar da aynı gerçeği söylüyor: Çaycuma, yaklaşık 25.000 olan nüfusunu son 11 yılda 37.000’e taşıdı. Bu, yaklaşık yüzde 50’lik bir artış demektir. Sessiz ama istikrarlı bir büyüme… Gürültüsüz ama kalıcı bir genişleme.
Bu tabloyu görmeyip “büyüme yok” demek, ya gözünü kapatmaktır ya da büyümeyi sadece betonun yüksekliğiyle ölçmektir.
Oysa mesele sadece beton da değil.
Çaycuma aynı zamanda spor, sosyal ve kültürel olarak da genişliyor. Kentteki sivil toplum hareketliliği, kadınların üretim ve kamusal alandaki görünürlüğü, gençlerin daha fazla sahnede yer alması… Bunlar sessiz ama derin bir dönüşümün işaretleri. Bir şehir sadece nüfusla değil; hayatın çeşitlenmesiyle büyür.
Bugün Çaycuma’da olan tam olarak budur: Hem mekânsal hem toplumsal bir genişleme.
Üstelik bu büyüme, Türkiye’de alışık olduğumuz türden “hormonsuz” bir büyüme. Ani sıçramalarla değil; istikrarlı, dengeli ve zamana yayılan bir gelişim süreci. Bu yönüyle Çaycuma, fark edilmeden ama sağlam adımlarla bölgenin yaşam ve cazibe merkezi olma yolunda ilerliyor. Görünen köy aslında kılavuz istemiyor.
Peki o zaman neden hâlâ “büyümüyor” deniyor?
Çünkü bazıları büyümeyi hâlâ eski Türkiye’nin refleksleriyle okuyor. Onlara göre büyüme; ani sıçramadır, kaba betonlaşmadır, kısa vadeli şişkinliktir. Oysa bugün kentler böyle büyümüyor. Daha yatay, daha parçalı ama daha kalıcı biçimde genişliyor.
Çaycuma da tam olarak bu yeni büyüme biçiminin içinden geçiyor.
Nitekim altyapı ve ulaşım yatırımları da bu büyümenin somut göstergesi. Filyos Nehri üzerine üçüncü köprünün inşa edilmesi tesadüf değil. Bir şehirde ihtiyaç yoksa köprü yapılmaz. Köprü, artan hareketliliğin, genişleyen yaşam alanlarının ve çoğalan bağlantı ihtiyacının sonucudur. Yani büyümenin mühendislik diline yansımış halidir.
Ancak burada asıl kritik meseleye geliyoruz: Bu büyüme nasıl yönetilecek?
Çünkü her büyüme kendi riskini taşır. Kontrolsüz yapılaşma, altyapının yetersiz kalması, kent estetiğinin bozulması, trafik ve yaşam kalitesi sorunları… Türkiye’de sayısız şehir, büyümeyi yönetemediği için kimliğini kaybetti. Genişledi ama derinleşemedi. Beton arttı, şehir azaldı.
Çaycuma bugün tam bu eşikte duruyor.
Eğer bu süreç planlanmazsa; bugün “büyüyor” dediğimiz şehir, yarın “kayboluyor” dediğimiz bir yere dönüşebilir. Ama doğru yönetilirse, bu büyüme Çaycuma’yı sadece genişleten değil, aynı zamanda nitelik kazandıran bir sürece evrilebilir.
Bu yüzden tartışmayı doğru yerden kurmak gerekiyor.
Mesele “Çaycuma büyüyor mu, büyümüyor mu?” sorusu değildir. Mesele, büyüyen bir kentin farkında olup olmadığımızdır.
Çaycuma büyüyor. Hem de sanıldığından daha hızlı.
Ama daha önemlisi şudur:
Çaycuma büyümüyor diyenler, aslında bu kentin gerisinde kalıyor. Çünkü bugün asıl mesele büyümek değil; büyümeyi anlayabilecek bir zihne sahip olup olmamaktır.