35 Evet, 54 Hayır: YENİ Parti’nin İlk Sınavı

Yeni Parti, kuruluşundan sonraki ilk büyük siyasal sınavını Çerçeve Yasa oylamasında verdi. Ortaya çıkan sonuç, milletvekillerinin farklı tercihlerinden daha fazlasını anlatıyor; partinin kimliği, yönü ve liderlik kapasitesi hakkında önemli sorular doğuruyor. Partinin 91 milletvekilinden 35’i yasaya “evet”, 54’ü “hayır” dedi; iki milletvekili ise oylamaya katılmadı. Böylece Yeni Parti, 29 milletvekilinin tamamı ret oyu kullanan İYİ […]

Yeni Parti, kuruluşundan sonraki ilk büyük siyasal sınavını Çerçeve Yasa oylamasında verdi. Ortaya çıkan sonuç, milletvekillerinin farklı tercihlerinden daha fazlasını anlatıyor; partinin kimliği, yönü ve liderlik kapasitesi hakkında önemli sorular doğuruyor.

Partinin 91 milletvekilinden 35’i yasaya “evet”, 54’ü “hayır” dedi; iki milletvekili ise oylamaya katılmadı. Böylece Yeni Parti, 29 milletvekilinin tamamı ret oyu kullanan İYİ Parti’yi “hayır”da neredeyse ikiye katladı.

Değişim, demokratikleşme ve yeni bir iktidar seçeneği olma iddiasıyla CHP’den ayrılan bir partinin, ilk kritik oylamasında ret cephesinin en kalabalık grubuna dönüşmesi üzerinde durulması gereken bir sonuçtur.

Sıradan Bir Meclis Oylaması Değildi

Çerçeve Yasa, Meclis’in önüne her gün gelen teknik düzenlemelerden biri değildi. Türkiye’nin yıllardır ağır bedeller ödediği çatışma ortamından çıkılması, silahların tamamen susması ve siyasetin önünün açılması amacıyla hazırlanmıştı.

Elbette bir kanun tek başına Kürt meselesini çözmez ve Türkiye’yi demokratikleştirmez. Çatışmanın sona erdirilmesiyle Kürt meselesinin demokratik yollarla çözülmesi de aynı şey değildir. Ancak silahların susması, demokratik çözümün önündeki önemli engellerden birinin ortadan kalkması anlamına gelir.

Dolayısıyla mesele, Recep Tayyip Erdoğan’a güvenip güvenmemek değildir. İktidarın geçmiş uygulamaları, demokrasi ve hukuk konusunda duyulan güvensizliğin haklı gerekçelerini fazlasıyla üretmiştir. Fakat bir düzenlemeyi yalnızca iktidar getirdiği için peşinen reddetmek de sağlıklı bir siyasal tutum değildir. Ölçü, iktidarın kimliği değil; atılan adımın barışa, hukuka ve demokratik siyasete hizmet edip etmediği olmalıdır.

Yeni Parti’nin tam da bu noktada topluma açık ve tutarlı bir siyasal perspektif sunması beklenirdi.

Serbest Oy Mu, Yönsüzlük Mü?

Milletvekillerinin parti yönetiminin talimatıyla hareket eden birer “parmak” haline gelmesini savunamayız. Milletvekilleri vicdanlarıyla, bilgileriyle ve siyasal sorumluluk duygularıyla karar verebilmelidir.

Ancak bu ilke, siyasi partilerin temel meselelerde ortak bir görüş oluşturma sorumluluğunu ortadan kaldırmaz. Siyasi parti, aynı çatı altında bulunan milletvekillerinin toplamından ibaret değildir; bir programı, dünya görüşü ve topluma verdiği sözleri vardır.

Ülkenin geleceğini ilgilendiren tarihsel bir konuda parti yönetimiyle milletvekillerinin çoğunluğu birbirinin tam tersi yönde hareket ediyorsa, bunu yalnızca “parti içi demokrasi” diyerek açıklamak yeterli olmaz.

Parti yönetimi yasaya destek vermeyi tarihsel bir sorumluluk olarak görüyorsa, bu sorumluluğun neden milletvekillerinin çoğunluğu tarafından paylaşılmadığını açıklamalıdır. Sorun, milletvekillerinin serbest bırakılması değil; partinin ortak bir değerlendirme ve istikamet üretememesidir.

Çünkü bu oylamada ortaya çıkan ayrışma, teknik bir düzenlemeye ilişkin görüş farklılığını aşıyor. Türkiye’nin en önemli meselelerinden biri karşısında aynı parti içinde iki ayrı siyasal yönün bulunduğunu gösteriyor.

Herkesi Aynı Anda Memnun Etme Siyaseti

Oylama öncesinde ve sonrasında Yeni Parti çevresinden gelen mesajlar, bu belirsizliği gidermek yerine daha görünür hale getirdi.

Bir tarafta yasaya destek veren, çatışmasızlığı ve tarihsel sorumluluğu öne çıkaran açıklamalar yapıldı. Diğer tarafta “hayır” cephesine yakın duran ve milliyetçi hassasiyetlere seslenen mesajlar verildi. Parti, birbirine zıt iki seçmen kümesine de “Sizin yanınızdayız” demeye çalışan bir görüntü sergiledi.

Hiçbir kesimi bütünüyle kaybetmemek ve farklı eğilimleri aynı çatı altında tutmak siyasetin doğasında vardır. Ancak kritik meselelerde bütün taraflara ayrı ayrı güvence vermek, bir süre sonra esneklik olmaktan çıkar ve güven sorununa dönüşür.

İktidar iddiasındaki bir parti, zor karar anlarında herkesi memnun edemez. Bazen siyasi bedel ödemeyi göze alarak yön göstermek zorundadır.

Liderlik, farklı görüşleri susturmak değildir. O görüşleri dinledikten sonra ortak bir siyasal çerçeve kurmak, kararın gerekçesini topluma anlatmak ve sorumluluğunu üstlenmektir. Yeni Parti yönetimi ise bu oylamada kararın siyasi yükünü milletvekillerine bırakmış görünmektedir.

YENİ Parti Hangi Boşluğu Dolduracak?

Yeni Parti’nin önünde, tek bir oylamanın ötesinde temel bir kimlik meselesi bulunuyor.

CHP’den ayrılan bu yapı, sosyal demokrat ve demokratikleşmeci bir seçenek mi olacaktır? Merkez sağa yönelerek geniş bir seçmen koalisyonu mu kuracaktır? Yoksa milliyetçi muhalefetin daha kalabalık yeni adresine mi dönüşecektir?

Çerçeve Yasa oylaması bu soruya kesin bir cevap vermedi; fakat önemli bir gösterge sundu. Parti grubunun çoğunluğu İYİ Parti ile aynı yönde oy kullandı. Bu sonuç, partinin CHP’den gelen tabanında ve demokratikleşme beklentisi taşıyan seçmenlerinde kuşkusuz sorgulanacaktır.

Çünkü CHP’den ayrılışın gerekçesi yalnızca yeni bir tabela oluşturmak değildi. Daha güçlü bir muhalefet kurmak, iktidar seçeneği yaratmak ve Türkiye’nin kronik sorunlarına yeni çözümler sunmak iddiası vardı. Oysa ilk kritik oylamada ortaya çıkan tablo, yeni bir çözüm hattından çok, Türkiye siyasetinin eski tereddütlerini hatırlattı.

Kürt meselesinde güvenlikçi reflekslerle demokratik çözüm arayışı arasında yıllardır sıkışıp kalan siyaset, aynı kararsızlığı yeni bir parti çatısı altında yeniden üretiyor. İktidara talip bir partinin, ülkenin en köklü meselelerinden birinde “Her görüş bizde mevcut” demesi yeterli değildir. Toplum, hangi görüşün partinin yönünü belirlediğini bilmek ister.

Oylama Bitti, Sorular Kaldı

Yeni Parti yönetimi 35 “evet” oyunun temsil ettiği çizgiyi mi sahiplenecek, yoksa grubun çoğunluğunu oluşturan 54 “hayır” oyuna göre mi siyasal yönünü belirleyecek?

Benzer bir mesele yeniden Meclis’e geldiğinde aynı parçalı tablo mu ortaya çıkacak? Demokratikleşme, eşit yurttaşlık, yerel yönetimler, ana dil ve temsil özgürlüğü gibi daha zorlu başlıklarda ortak bir tutum geliştirilebilecek mi?

Bu sorular yanıtsız kaldıkça oylama sonucu basit bir Meclis istatistiği olarak kalmayacak; Yeni Parti’nin kimlik ve liderlik sorununun sembolüne dönüşecektir.

Bir siyasi partinin başarısı, kimin “hayır” oyunu geçtiğiyle değil; ülkenin önüne hangi çözümü koyduğu ve kritik anlarda hangi istikameti gösterebildiğiyle ölçülür.

Çerçeve Yasa oylamasının ardından asıl soru hâlâ ortadadır:

Yeni Parti, Türkiye’yi yönetmeye mi hazırlanıyor; yoksa birbirine zıt seçmen kümelerini aynı çatı altında tutmaya mı çalışıyor?

Mobil sürümden çık